نتایج افکارسنجی ها پس از بمباران مراکز هسته ای ایران توسط آمریکا

حمله نظامی به ایران زخمی کهنه به عمر چند دهه بود که نهایتا خرداد ۱۴۰۴ یا ژوئن ۲۰۲۵ سر باز کرد و به شکلی جدی تر دو طرف ماجرا را درگیر کرد و مطمئنا به مهم ترین مسئله در افکار عمومی ایران و اسرائیل تبدیل شد. اما در هنگامه جنگ طرف سومی به نام آمریکا وارد منازعه شد و  در حمایت از اسرائیل، اقدام به بمباران مراکز هسته‌ای ایران کرد.

مطمئنا این اتفاق باعث شد ایران و مسئله ایران در افکار عمومی جامعه آمریکا ضریب بگیرد. اما این سوال که افکار عمومی آمریکا در ارتباط با ایران و بمباران ایران چگونه فکر می‌کند و دلایل جهت گیری ها در مورد ایران به چه علت است، سوالی است که سعی می‌کنیم در این مقاله به آن بپردازیم.

ایران کجای افکار عمومی آمریکا جای دارد؟

در ابتدا این سوال مطرح می‌شود که آیا واقعا مسئله ایران و بمباران ایران مسئله‌ای مهم در جامعه آمریکا تلقی می‌شود؟ طبق نظرسنجی مشترکی که خبرگزاری CNNو SSRS انجام داده‌اند، میزان توجه مخاطبان آمریکایی به اخبار سه موضوع ((بمباران سایت های هسته ای ایران))، ((حمله ۷ اکتبر حماس به اسرائیل)) و ((حمله روسیه به اوکراین)) مقایسه شده اند.

جدول۱ نتایج این نظرسنجی را نشان می‌دهد.

همانطور که از جدول بالا مشخص است نزدیک به ۸۰ درصد مخاطبان به طور جدی دنبال کننده اخبار بمباران مراکز هسته‌ای ایران محسوب می‌شوند و طبق نظرسنجی تابستانه موسسه رونالد ریگان که پیش از حمله آمریکا منتشر شد، برنامه هسته‌ای ایران موضوعی مهم تر از اختلافات چین و تایوان، مهاجران غیرقانونی از مرز جنوبی و تعرفه‌های تجاری محسوب می‌شود.

نمودار۱ به نتایج این نظرسنجی می‌پردازد.

توجه به نظرسنجی های بالا نشان از اهمیت مسئله ایران در افکار عمومی جامعه آمریکا دارد. اما سوگیری این افکار عمومی به چه شکل است؟ آیا صرفا دو دسته نظرات موافق و مخالف می‌تواند جامعه آمریکا را تشریح کند و یا جزئیات و ظرافت های بیشتری در مسئله وجود دارد؟ ادامه مقاله به این نکات می‌پردازد. 

اختلاف نظر ها؛ آمریکا چگونه دسته بندی می شود؟

بررسی و جمع بندی مجموع افکار سنجی های انجام شده در خصوص بمباران مراکز هسته ای ایران توسط آمریکا، نشان از مخالفت و عدم حمایت جامعه آمریکایی از این تصمیم دولت آمریکا دارد.

موسسه افکارسنجی yougov، دو روز پس از بمباران ایران توسط آمریکا، یک نظرسنجی انجام داد که نشان می‌دهد، ۴۸ درصد مردم آمریکا مخالف این حمله هستند، ۳۸ درصد موافق بوده و ۱۴ درصد نیز اطمینان نظر نداشتند.

این نظرسنجی به طور جزئی نگر و بر اساس دسته بندی های سن، تمایلات حزبی و میزان مصرف اخبار حوزه سیاست نیز به دنبال پاسخ پرسش بالا بوده است که در میان نتایج، نکات جالبی دیده می‌شود.

نسل های متفاوت، ایران های متفاوت

نظرسنجی yougov نشان می دهد که جوانان آمریکایی تمایل کمتری نسبت به درگیری با ایران دارند و به نسبت افراد مسن تر، حمایت کمتری از بمباران مراکز هسته ای ایران بروز داده‌اند.

اینطور به نظر می‌آید که نمودار۲ خبر از یک شکاف نسلی می‌دهد که حداقل در مورد موضوع ایران اختلاف نظر هایی وجود دارد. پرسشی که مطرح می‌شود این است که آیا نسل جوان ذهنیت مثبتی نسبت به ایران دارد؟ یا اینکه دلایل دیگری هم در شکل گیری جهت گیری افکار عمومی تاثیر دارد.

در تحلیل و علت یابی شکاف نسلی ایجاد شده در خصوص ایران، گزارش سایت نیوزویک یک تغییر نسلی و تمایل به دوری از جنگ را روایت می‌کند. نسل جوان حضور نظامی طولانی مدت آمریکا در خاورمیانه را به یاد می‌آورد و احتمالا از تکرار تجربه سال های ابتدایی ۲۰۰۰، اکراه دارد.

در مقابل نسل مسن آمریکا که پیروزی های جنگ جهانی و دوره جنگ سرد را به خاطر می‌آورد و احتمالا به خاطر اختلافات ریشه دار میان ایران-آمریکا، مانند تسخیر سفارت و گروگان گرفتن کارمندان سفارت آمریکا در ایران، تصویر متفاوتی از ایران در ذهن دارد، حمایت و همراهی بیشتری در موضوع درگیری با ایران بروز می‌دهد.

درقلمرو احزاب؛ اختلاف ها سر به فلک می‌کشد

نظرسنجی در مورد ایران با فیلتر تمایلات حزبی، عمیق ترین اختلاف نظر ها در مورد مسئله را به نمایش می‌گذارد. مطابق انتظار، حزب نزدیک به ترامپ یعنی جمهوری خواه، حمایت معنا داری از بمباران ایران دارد و در مقابل این دموکرات ها هستند که مخالف نقش نظامی در مقابل ایران هستند.

براساس ادعای گزارش سایت yougov، ، الگوی حمایت و عدم حمایت بر اساس تمایلات حزبی، در دیگر دسته بندی ها نیز نقش محوری دارد.

به طور مثال، افراد مسن که تمایلات دموکرات دارند، حمایت کمتری از بمباران ایران داشتند و در مقابل افراد جوان که تمایلات جمهوری خواهانه دارند، حمایت بیشتری از خود بروز داده‌اند.

اهمیت شکل گیری افکار عمومی آمریکا براساس تمایلات حزبی، نکات بسیاری را برای ما روشن می‌کند. نمودار۳ علاوه بر اینکه میزان مخالفت ها در مورد حمله به ایران را نشان می‌دهد، اجماعی میان دموکرات ها و مستقلین در مخالفت با جمهوری خواهان و به طور ویژه MAGAها(طرفداران سر سخت ترامپ) را عیان می‌کند. شاهد این ادعا نیز نظرسنجی CNN/SSRS است که در مورد میزان اعتماد مردم به رئیس جمهور برای تصمیم گیری در قبال ایران را نظر سنجی کرده و ۵۵درصد حاضران اعتماد سطح پایینی را ثبت کرده اند.

در مقابل ما در جناح جمهوری خواه با پدیده ((اثر ترامپ)) یا ((TRUMP EFFECT)) مواجه هستیم. «اثر ترامپ» نقش محوری میان جمهوری خواهان دارد، به طوری که حمایت از حمله به ایران در میان جمهوری‌خواهان پس از اعلام دخالت ایالات متحده توسط ترامپ، از ۳۴٪ به ۷۰٪ افزایش یافته است. به ویژه جمهوری‌خواهان MAGA حمایت بیشتری را نشان دادند و ۶۵٪ از حملات ایالات متحده حمایت کردند، در حالی که این رقم در میان «جمهوری‌خواهان سنتی» ۵۱٪ بود. این گروه همچنین معتقدند که رئیس جمهور برای اقدام نظامی به مجوز کنگره نیز نیازی ندارد.

رسانه ها و شبکه های اجتماعی؛ ایران چگونه روایت می‌شود؟

در این بین نباید از نقش شبکه های اجتماعی و رسانه ها غافل شویم. نظرسنجی yougov، به بررسی شبکه های اجتماعی نیز پرداخته است و میزان حمایت و عدم حمایت از بمباران مراکز هسته‌ای ایران را پایش کرده است.

نمودار بالا توییتر را موافق ترین شبکه اجتماعی در موضوع بمباران مراکز هسته‌ای ایران معرفی کرده است و تیک تاک را مخالف ترین. موضوع قابل توجهی که در این نمودار مشخص است، نظر افرادی است که در شبکه های اجتماعی حضور ندارند و به احتمال بالا اخبار را از رسانه ها دنبال می‌کنند.

طبق اطلاعات نمودار۴ افرادی که درشبکه‌های اجتماعی حضور ندارند، ۴۵ درصد موافق و ۴۰ درصد مخالف بمباران مراکز هسته‌ای ایران هستند. برای درک بهتر این میزان از موافقت بهتر است به نظرسنجی افراد براساس پیگیری اخبار سیاسی از طریق رسانه ها نگاهی بندازیم.

این نمودار حکایت از رابطه میان میزان پیگیری اخبار و حمایت از حمله به ایران دارد که نشان می‌دهد هرچه افراد بیشتر پیگیری اخبار سیاسی را کرده اند میزان موافقت بیشتری نسبت به بمباران مراکز هسته‌ای ایران نشان داده اند. اما مگر رسانه ها چه می گویند؟

تحلیل رفتار رسانه های آمریکایی در بازنمایی مسئله ایران به تحقیق و پژوهشی کامل و مفصل نیاز دارد اما با نگاهی به نظرات و تحلیل های رسانه های انتقادی در آمریکا، متوجه می‌شویم رسانه های آمریکایی-خصوصا با تمایلات حزبی جمهوری خواهانه- رویکردی تقابلی علیه کشور هایی مانند ایران، روسیه و چین روایت می‌کنند.

 در فصلنامه تابستانه موسسه رونالد ریگان که در همین مقاله نیز به آن ارجاع داده‌ایم، به طور واضح از محوری در تقابل با آمریکا صحبت شده است. موضوع مور بحث این است که جدای نظر از اینکه آیا محوری به عضویت سه کشور گفته شده وجود دارد یا خیر، نشانه هایی از بازنمایی وجود چنین محوری دیده می‌شود.

مقاله ای منتشر شده در مجله‌ای انتقادی به نام jacobin، عنوان می کند که پوشش رسانه‌ای جریان اصلی ایالات متحده از بحران ژوئن ۲۰۲۵، لحنی «جنگ‌طلبانه و واکنشی» دارد که یادآور فضای رسانه‌ای پیش از جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ است. گزارش‌های خبری به دلیل تکرار طوطی‌وار و غیرانتقادی نکات صحبت‌های دولت، عدم بررسی دقیق مشروعیت اقدامات نظامی ایالات متحده و اسرائیل، مورد انتقاد هستند.

علت مخالفت ها؛ جنگ ستیزی از سر ایران دوستی است؟

اطلاعات بالا یک شمای کلی از نظرات مردم آمریکا در مورد ایران و مسئله ایران در آمریکا را نشان می‌دهد. اما دانستن علت این نوع نگاه کمک بیشتری در زمینه شناخت آمریکا و حتی تصمیم گیری و سیاستگذاری در برابر آمریکا، می‌کند.

همانطور که در ابتدا گفتیم مطمئنا مسئله ایران در افکار عمومی آمریکا جایگاه مهمی دارد اما دلیل اینکه چرا اکثریت افراد با بمباران ایران مخالفت کرده اند را شاید در نظرسنجی مشترک CNN/SSRS، پیدا کنیم. پرسشی در این نظرسنجی مطرح شده است که ((آیا تهدید ایران پس از بمباران مراکز هسته‌ای بیشتر شده است یا کمتر؟)) و در نتایج می‌بینیم که ۵۸درصد تهدید را بیشتر شده می‌بینند و تنها ۲۷درصد اعتقاد دارند که تهدید ایران برای آمریکا کمتر شده است.

جمع بندی

در مجموع و با توجه به نکات گفته شده، اینطور به نظر می‌آید که جامعه آمریکایی ضمن تهدید دانستن ایران و به ویژه ایران اتمی، تمایل چندانی به درگیری مستقیم با ایران ندارد و از ترس درگیر شدن در یک جنگ طولانی مدت و پر هزینه، ترجیح می‌دهد از طریق راه های دیگر مانند تلاش‌های دیپلماتیک و یا درگیری های نیابتی، خطر ایران را به حداقل برساند.

طبق نظرسنجی CNN/SSRS، ۳۹درصد آمریکایی ها تلاش‌های دیپلماتیک دولت آمریکا را کافی ندانستند و تنها ۳۲درصد این تلاش ها را کافی عنوان کرده‌اند.

باز هم در اینجا نباید از نقش تمایلات حزبی در تعیین افکار عمومی جامعه آمریکا غافل شد. اینطور به نظر می‌رسد که پروپاگاندا رسانه ای احزاب و همچنین عملکرد دولت در مسائل داخلی و خارجی، می‌تواند نقش به سزایی در سوگیری افکار عمومی در خصوص مسائلی مانند ایران داشته باشد.